Rury aluminiowe do transportu pneumatycznego

Lekka konstrukcja, precyzyjny dobór

Niewielka masa jest najbardziej oczywistą zaletą aluminiowego rurociągu, ale nie powinna być jedynym kryterium jego wyboru. W rozbudowanych instalacjach prowadzonych pod stropami, na konstrukcjach wsporczych lub na znacznej wysokości mniejsza masa własna rur ułatwia transport i montaż elementów oraz ogranicza obciążenie konstrukcji wsporczej.

Z punktu widzenia projektanta równie ważne są jednak sposób wykonania rury, rzeczywista średnica zewnętrzna, grubość ścianki oraz stan materiałowy aluminium. To właśnie te dane pozwalają jednoznacznie określić element, który ma zostać włączony do nowej lub istniejącej trasy pneumatycznej.

EN AW-6060 - jeden stop, różne stany materiałowe

Rury wykonywane są ze stopu aluminium AlMgSi0,5 / EN AW-6060. Nie oznacza to jednak, że wszystkie pozycje katalogowe są identyczne pod względem stanu materiałowego.

W zależności od wymiaru występują wykonania oznaczone między innymi:

• F13 / T4,
• F18 / T64,
• F22 / T66.

Przykładowo rura Ø38×1,5 mm występuje jako EN AW-6060 F13/T4, Ø60.3×1,5 mm jako F18/T64, natomiast wiele typowych wymiarów, takich jak Ø70×2 mm czy Ø108×3 mm, występuje w stanie F22/T66.

Oznaczenia T4, T64 i T66 określają stan materiałowy wyrobu. Przy zakupie dokładnego zamiennika lub realizacji projektu z określonymi wymaganiami mechanicznymi warto więc uwzględniać pełne oznaczenie rury, a nie jedynie zapis „aluminium 6060”.

Rury wyciskane zgodnie z EN 755

Aluminiowe rury z tej grupy wykonywane są metodą wyciskania. Dla poszczególnych wariantów wskazywane są normy EN 573-3 oraz EN 755-1/-2/-8.

Ma to znaczenie również z punktu widzenia prawidłowego nazewnictwa produktu. EN 755-8 dotyczy rur wyciskanych przez matrycę komorową lub mostkową i stanowi odrębną grupę od rur wyciskanych bezszwowo objętych EN 755-7.

Dlatego w specyfikacji technicznej lepiej posługiwać się określeniem „rura aluminiowa wyciskana EN AW-6060” niż ogólnym określeniem „rura bezszwowa”.

Jednocześnie nie jest to rura spawana wzdłużnie metodą stosowaną przy wielu rurach ze stali nierdzewnej. Nie występuje więc tutaj typowa spoina podłużna powstała w procesie spawania gotowej taśmy lub arkusza.

Ø60 i Ø60.3 mm to dwa różne wymiary

Jednym z praktycznych problemów podczas modernizacji instalacji jest traktowanie zbliżonych średnic jako tego samego rozmiaru. W aktualnym katalogu występują między innymi osobne rury:

• Ø60,0 mm,
• Ø60.3 mm,

a także:

• Ø89,0 mm,
• Ø90.0 mm.

Różnica kilku dziesiątych lub jednego milimetra może wydawać się niewielka, ale dla połączenia obejmowego są to odrębne wymiary. Obejma powinna odpowiadać rzeczywistej średnicy zewnętrznej łączonego elementu.

Dlatego przy wymianie istniejącej rury lepiej zmierzyć jej średnicę zewnętrzną niż dobierać nowy element na podstawie przybliżonego oznaczenia średnicy instalacji.

Grubość ścianki jest częścią konkretnego wariantu

Zakres katalogowy obejmuje ścianki 1.5, 2.0 oraz 3.0 mm, ale nie wszystkie grubości występują dla każdej średnicy.

Przykładowo Ø50 mm dostępne jest ze ścianką 1.5 i 2.0 mm, Ø60.3 mm występuje ze ścianką 1.5 mm, natomiast Ø90 i Ø108 mm są dostępne w prezentowanym katalogu ze ścianką 3.0 mm.

Przy zamówieniu nie wystarczy więc podać samego wymiaru Ø50 czy Ø90. Pełne oznaczenie powinno obejmować co najmniej średnicę zewnętrzną i grubość ścianki, np.:

Ø50×2.0 mm

lub

Ø90×3.0 mm.

Jest to szczególnie istotne przy wymianie fragmentu istniejącej instalacji, gdzie nowa rura powinna odpowiadać geometrii sąsiednich elementów.

Aluminium nie jest rozwiązaniem do każdej pneumatyki

Niewielka masa rurociągu nie powinna przesądzać o wyborze materiału. Rura musi odpowiadać właściwościom transportowanego produktu oraz warunkom pracy instalacji.

Przy materiałach o dużej abrazyjności, np. intensywnie zużywających powierzchnię przewodu, należy ocenić zasadność zastosowania materiałów lub wykonań o podwyższonej odporności na ścieranie. Dotyczy to szczególnie miejsc narażonych na intensywne zużycie, takich jak zmiany kierunku przepływu.

Podobnie wymagania dotyczące odporności chemicznej, warunków środowiskowych lub określonego materiału instalacji mogą przemawiać za zastosowaniem innego rozwiązania niż aluminium.

Rur aluminiowych nie należy więc traktować jako uniwersalnego zamiennika rur nierdzewnych. Są odrębnym rozwiązaniem materiałowym, którego podstawową przewagą jest możliwość budowy lekkiej trasy rurociągu tam, gdzie właściwości EN AW-6060 odpowiadają wymaganiom procesu.

Standardowa długość 6 m - możliwość przygotowania odcinków do projektu

Rury oferowane są w standardowej długości handlowej 6000 mm. Dostępne odcinki mogą być docinane na wymaganą długość, co pozwala przygotować elementy odpowiadające rzeczywistemu przebiegowi instalacji.

Ma to praktyczne znaczenie przy projektowaniu długich prostych tras, ale również przy modernizacji istniejącego rurociągu, gdy potrzebny jest dokładnie określony odcinek pomiędzy kolanem, trójnikiem, redukcją lub innym punktem instalacji.

Warto więc już na etapie zapytania określić, czy potrzebne są pełne odcinki 6 m, czy elementy docięte według dokumentacji projektowej.

Rura powinna być dobierana razem z elementami połączeniowymi

Rury aluminiowe współpracują z kolanami, trójnikami, redukcjami i obejmami stosowanymi w rurociągach transportu pneumatycznego. Przy kompletowaniu instalacji kluczowa jest zgodność rzeczywistych średnic zewnętrznych sąsiednich elementów.

Ma to szczególne znaczenie przy wymiarach pochodzących z różnych szeregów, takich jak Ø60 i Ø60,3 mm. Zbliżona wartość liczbowa nie oznacza automatycznie zgodności elementów.

W nowej instalacji najlepiej zachować konsekwentny system wymiarowy całej trasy. Przy modernizacji istniejącej instalacji należy najpierw zidentyfikować rzeczywiste wymiary zamontowanych rur i kształtek.

Co podać w zapytaniu o rurę aluminiową?

Do jednoznacznego doboru i wyceny warto określić:

• średnicę zewnętrzną rury,
• grubość ścianki,
• wymaganą długość,
• liczbę odcinków,
• rodzaj transportowanego materiału,
• warunki pracy instalacji,
• wymagany stan materiałowy, jeżeli wynika ze specyfikacji projektu,
• sposób połączenia z pozostałymi elementami rurociągu.

Przy wymianie istniejącej rury pomocne są również jej oznaczenie, rzeczywisty pomiar średnicy zewnętrznej oraz informacja o grubości ścianki.

Rura aluminiowa do transportu pneumatycznego nie powinna być określana wyłącznie jako „aluminium Ø…”. Średnica, ścianka, stop, stan materiałowy i sposób wykonania tworzą razem pełną specyfikację techniczną produktu.